7/5/2007 - kitaplar üzerine -2 (bir çocuk okuma alışkanlığını nasıl kazanı

Okuldan sonra üç gün özel derse gidiyorum. Öğrencilerimden biri üniversiteye hazırlanıyor. Müthiş bir sorumluluk hissediyorum. Okulda ki öğrencilerime karşıda sorumluluk hissediyorum ama özel ders olunca farklı oluyor birebir başarıyı görmek gerekiyor hal böyleyken kaygı düzeyi artıyor. Kimi zaman ona söylüyorum. “ ah Selincim benim endişelendiğimin yarısı sen endişelensen çok çalışır ve bu işi hallederdin.” Sanırım annem haklı öğrencilerimde benim gibi ders çalışmaktan hoşlanmayan konsantrasyon problemi olan tipler. O nedenle bir hayli zorlandığımı itiraf etmeliyim.

Diğer bir öğrencime henüz iki haftadır gidiyorum. Aynı şekilde onunda dikkat problemi var ve çok çabuk sıkılıyor. Sürekli ilgisini açık tutmam lazım lakin aşırı yorgunluk oluyor. En büyük sorunlarımızdan biri kitap okuma alışkanlığının olmaması. Gelir seviyesi oldukça yüksek bir aileden geliyor. Hayatında her şeye doymuş ve oldukça başarılı bir abisi var. Abisini bu derece başarılı olması onda ters tepki yapmış ve okulda hiç hoşlanmaz hale gelmiş. Kitap okumayı sevmediğini ise baştan söylüyor zaten.

Kaç zamandır acaba nasıl yapsam da bu miniğe kitap okumayı aşılasam diye düşünüp dürüyorum. Babamın kullandığı yöntemleri düşündüm evvela… benden bir büyük abim okumaktan pek hoşlanmazdı. Babamda alıştırabilmek için parayla kitap okutmaya başlamıştı. Kitap başına yüklü bir miktar verirdi. Bir iki derken okumaya alıştı. Bende zaten sorun olmamıştı kendimi kaptırıvermiştim kitaplar alemine.

Bugün düşündüm acaba ben öğrencimin yaşında iken hangi kitapları okumuştum ki bu derece sevmiştim okumayı diye. Aklıma hemen Gülten Dayıoğlu’nun eserleri geldi. “Fadiş”, “Suna’nın serçeleri”,  “Dört kardeştiler” sonra “Bastıbacak Ermiş”, ve hiç unutamadığım “Afacanlar Çetesi”. Tabi bunlar Türk edebiyatından birde yabancı yazarların eserleri var ki saysam sanırım bütün bir sayfayı kaplar. İlk aklıma gelenler Jules Varne’ eserleri. Ne hayal gücü varmış şimdi bile hayret ederim yazdıklarına. Aşk romanlarına takılmıştım bir ara. En sürükleyicisi “Rüzgar gibi geçti” idi.    İlk okuduğumda 14 yaşındaydım. Sonra iki defa daha okudum ve seferinde ayrı bir zevk aldım.  Okumaktan gözlerin şişerdi. Geceleri sıcak yatağımın içinde başka alemlere götürürlerdi beni. İçine kapanık bir çocuk olunca kitaplar en iyi arkadaş oluyor elbette.

Okuduğum orta okul Edirne’nin en eski ortaokullarından biri idi. Yüksek tavanlı sınıfları, içinde bir sürü doldurma hayvanın bulunduğu bizi ürküten laboratuarı ve bol kitabın bulunduğu bir kütüphanesi vardı. Sayısız kitap almıştım oradan. Okuduktan sonra küçük kağıtlar bırakırdım içinde benden sonra okuyan bıraktığım izi fark etsin diye. Kimi kitaplarda kitap bağışlayanların adı yazardı hatta birini almış ve 1960’larda not yazıldığını görmüş çok etkilenmiştim. Bunu üzerine bende birkaç kitabımı bağışlamış ve “ben N…. A…. Bu kitabı … tarihinde okul kütüphanesine hediye ediyorum diye not düşmüştüm. Aradan 13 sene geçti. Gitsem Edirne’ye bir daha bulsam bıraktığım kitabı ne hoş olurdu.

Aklımda hala öğrenciye nasıl okuma alışkanlığı kazandırabileceğime dair soru işaretleri var. Denesem mi acaba benim okuduğum kitaplardan birini alıp ona hediye etmeyi????

15/4/2007 - tarih dersleri (bölüm -1)

Bana göre tarih Toplum içinde yer alan her  birey tarafından mutlaka öğrenilmelidir. Az yada çok. Çünkü kişiliğimizi karakterimizi oturtmada tarihimizi geçmişimizi biliyor olmak çok önemli. Toplumun ortak bir benliği olduğuna inanıyorsak eğer işte bu benliği sağlayacak en önemli etken tarihtir.

Burada insanın aklına şu soru geliyor ne kadar tarihimizi biliyor ve sahip çıkıyoruz? Aslında kendi tarihimizi bilebilmemiz için öncelikle tarih öğrenmeyi araştırmayı seviyor olmamız lazım. Tarihi evvela basit anlamda ilköğretim sıralarında hayat bilgisi, sonra sosyal dersleri içinde görüyoruz. ve ne kadar meraklı olduğumuzu bilmeden öğretmenin anlatımı doğrultusunda sevip sevmeyeceğimize karar veriyoruz. bu noktada tarih öğretimi konusunda öğretmenlere çok büyük bir vazife düşüyor.  Ama kendi yaş grubumda ve benden daha büyüklere baktığımda geçmişimizi öğrenmeye karşı mesafeli olduğumuzu görüyor üzülüyorum. Bu noktada en önemli problem okullarda öğretilen tarihin ne derece yeterli olduğu.

Kendi hayatımı düşündüğümde orta okuldan itibaren tarihten nefret ettiğimi hatırlıyorum. Sonrasında ise lise, lisede de durum pek değişmedi. Aslında kimi dönem iyi öğretmenlere denk gelmiş olsam bile derslerimize giren öğretmelerin tarzı hep belliydi derse gelirler şu şu sayfalar anlatılacak derler üstüne kim verilen sayfalara çalıştı denir ve 40 dakikalık süre içinde mutlaka en çalışkanlar anlatır, diğerlerine (eksi) atılır ve böylece çekilmez bir ders daha son bulurdu. Böylesi bir dersin sevilmesine imkan yok. Ki sevmedik zaten. Şu çağda hala bu tarz öğretmenler benim çalıştığım okulda bile var. Bir türlü aklım almıyor bu ne sorumsuzluktur diye.  O kadar çocuk ellerinde geçiyor da bile bile hayatlarını etkileyip kendilerine uzak yetişmeleri sağlanıyorlar.

Tabi sorun sadece öğretmenlerde değil böyle bir kısıtlamaya gidilirse muhakkak hata yapmış oluruz. Tarih müfredatı o kadar berbat bir halde ki . Liseyi bitirdikten sonra üniversiteye girmiş ardından Y. Lisansa başlamıştım. Bu süre içinde daha evvelki görmüş olduğumuz tarihten daha başka bir tarihle karşılarmış ve çok sevmiştim. Yorumlamayı öğrenmiş. Bir olayın başlı başına, tarih olamayacağını her birinin birbiri ile bağlantılı bir yapıda olduğunu fark etmiş ve tarihi çok sevmiştim.

Öğretmen olduktan sonra nedense bizim zamanımızdan çok farklı bir müfredat ile karşılaşacağımı düşünmüş ve on yıl önce okutulan aynı kitapla yüzyüze gelince ufak bir şok yaşamıştım. Aman Allah’ım 10 yılda hiç mi bir şey değişmez. Noktasına virgülüne kadar aynı. Şoku atlattıktan sonra öğrencilerimin benim yaşadıklarımı yaşamaması tarihi -gerçi sosyal öğretmeni olduğum için coğrafyayı da- sevmeleri için elimden geleni yaptım çok çok başarılı değilim elbette 550 çocuğun hepsi ulaşmak mümkün olmuyor ve bir yanı eksik kalıyor ama çaba göstermenin bile bir anlamı olduğunu düşünüyorum.

HAMİŞ:  Uzun bir yazı olduğu için ikiye bölmeyi uygun buldum. İkinci kısmı daha sonra yayınlayacağım.

29/3/2007 - okumak üzerine

Bir hafta öncesine kadar çok yoğun bir şekilde kitap okudum. Fakat bunlar leblebi-çekirdek kıvamında olan bir solukta okunan kitaplardı. Çabucak bitiyor olmasına rağmen bittiğinde hiçbir iz bırakmadılar.

İlkokulda iken doğru düzgün kitap okumazdım. Kitap okumak sıkıcı gelirdi. Orta okula başladıktan sonra babamın bizim için almış olduğu ve daha önceden fark etmediğim kitapları elime geçirdim. Ne olduğunu anlayamadan kitapların büyüsüne kaptırıverdim kendimi. Orta okul dönemi en çok kitap okuduğum zamanlar oldu. Suç ve ceza’yı bile bu dönemde okumuş bir hayli ağır gelmesine rağmen yinede inat etmiş ve bitirmiştim. Kolay gençlik kitaplarından başlamış ve klasiklere kadar uzanmıştım. Tabi orta ikide iken okuyup sonradan pişman olduğum eserlerde oldu ki bunların başında İpek Ongun’un kitapları gelir.

Bizim kültürümüze ait olmayan bambaşka çevreleri anlatan ve bu çevreleri empoze etmeye çalışan İpek Ongun kitapları şimdi özellikle öğrencilerime tavsiye etmediklerim arasında. (Onlara Cengiz Aytmatov hikayeleri anlatıp bu tür kitaplar okumalarını tavsiye ediyorum.)

Liseye geldiğimde divan edebiyatını ve daha bir dolu yazarı tanımış ve yazar bilgimi daha bir arttırmıştım. Zaman geçipte üniversiteyi de kazandıktan sonra hızlı kitap okuma serüvenim son buldu, daha az okur hale geldim.

Evvelden çok okumak, çok kitap bitirmek lazım diye düşünürken artık bu düşüncelerden uzaklaştım. Bana göre önemli olan doğru kitapları okumak. Bir kitapçıya gittiğimizde çok sayıda eser görüyor ve müthiş bir bilgi akışına maruz kalıyoruz. Her yönden bir bilgi akışı var ve bilgiler çoğu zaman malayani yani boş, gereksiz oluyor. bir yerde duymuştum “ Türkiye’de çok kitap yazılıyor fakat az okuyor” denmişti. Çok kitap yazıldığı çok açık, okuma kısmına gelince yinelersem eğer çok değil doğru kitapları okumak önemli.

Birkaç gün evvel bir arkadaşımla konuşurken çevresindeki kimi arkadaşlarının roman okunmasına sıcak bakmadıklarını hatta fikri kitaplar dururken roman okunmasını basit bulduklarını söylemişti. Biraz yadırgadım açıkçası bu düşünceleri. İyi yazılmış romanlar bana göre oldukça değerlidir. Hatta tarihi sıkıcı olarak görenlere tavsiyem ilk olarak bu alanda yazılmış olan iyi romanları okumaları yönünde olmuştur. Çünkü özellikle akademik eserler konuyu bilmeyenlerce sıkıcı addedilecek bir yapıya sahiptir. Kaldı ki bir roman okuduğunda yazılmış olduğu dönem hakkında teferruatlı bilgiye sahip olunabiliyor. Buna örnek vermem gerekirse ilk aklıma gelen Fransız ihtilalidir. Fransız ihtilalini tarih kitaplarında okuduğumuz zaman didaktik bilgiye sahip oluruz, fakat benim için önemli olan yönü insani boyutudur. Bunu da ancak olan romanlardan, biyografik eserlerden öğrenebiliriz ki bu anlamda Victor Hugo’nun “sefiller” eseri teferruatlı malumat sunar bize. Aynı şekilde 19 yy Rusyası içinde aynı durum geçerlidir.

Kendi kültürümüz de durum elbette biraz farklı çünkü batıda olduğu gibi bizde roman yazımı çok seneler öncesine dayanmıyor 19.yy da ortaya çıkmıştır. Ama ilk denemeler olsa bile “araba sevdası”, “mai ve siyah” dönemi keşfetme bakımından örnek teşkil edebilir bizim için.

hamiş:

İmkan olursa bu konuya sonra devam edeceğim.

18/3/2007 - Çanakkale Zaferi

9/12/2006 - Rumuz: Goncagül